نمایش از 24 فروردين 1392 بازدید: 16843
پرینت

 

 

                                                                                                انسان و ارتفاع

 

دکتر مسعود حمیدی

 

مدرس کمیته پزشکی کوهستان فدراسیون کوهنوردی

 

 

 

تعریف ارتفاع

 

  - بالا تر از  1500 متر

 

  -  حدود 1000 متر از محل زندگی دائمی مرتفع تر باشد

 

  - هر مکان مرتفع تر از ارتفاع مناطق برفگیر در ارتفاعات آلپ

 

بیماری کوهستان ( بیماری ارتفاع )     

 

   طیفی از اختلالات فیزیو لوژیک ناشی از کمبود اکسیژن (کاهش فشار اتمسفر ) که در دستگاههای  مختلف بدن پدید می آید و از مشکلات جزئی تا بیماریهای جدی و کشنده را در بر می گیرد .

 

قدمت این مشکلات معادل قدمت بشر است

 

 پایان قرن نوزدهم » روشن شدن ارتباط بیماری کوهستان با هوای رقیق و کمبود اکسیژن در ارتفاعات

 

میانه قرن هفدهم » اثبات وزن اتمسفر و ارتباط فشار هوا با ارتفاع

 

تقسیم بندی ارتفاع

 

  ارتفاع متوسط (1500 تا 2500 متر)

 

     تغییرات فیزیولوژیک ناشی از هایپوکسی محسوس بوده اما میزان اشباع اکسیژن خون شریانی بالاتر از 90% باقی میماند    

 

  ارتفاع بلند ( 2500 تا 3500 متر )

 

     ارتفاع گرفتگی در صورتی که سریع صعود کنیم  انجام صعود سرعتی

 

  ارتفاع بسیار بلند ( 3500 تا 5800 متر )

 

     میزان اشباع خون شریانی از اکسیژن، به زیر 90 درصد سقوط میکند.    

 

     ارتفاع گرفتگی شایع بوده و ممکن است کاهش بارز اکسیژن خون در حین فعالیت ، ایجاد گردد.

 

 حد نهایی ارتفاع ( بیش از 5800 متر )

 

     تطابق موثر قابل حصول نبوده

 

     پسرفت پیشرونده فیزیولوژیک  

 

     عدم امکان ادامه حیات به طور دائم و ایجاد هایپوکسی در حالت استراحت

 

  فشار سهمی اکسیژن در قله سبلان = 1/2 فشار در سطح دریاست   

 

  فشار سهمی اکسیژن در قله اورست = 1/3 فشار در سطح دریا

 

  برای یک ارتفاع مشخص، فشار بارومتریک در استوا بیشتر از قطب ها و در تابستان بیشتر از زمستان است .

 

پروسه های هم هوایی : 1 – مکانیزم کوتاه مدت  2 – مکانیزم بلند مدت

 

تمهیدات قبل از حضور در ارتفاع

 

  الف)  آمادگی جسمانی

 

   ب)  آمادگی ذهنی و روانی

 

  ج)  آمادگی فیزیولوژیکی

 

   مکمل ها : 

 

     تجهیزات , دانش و توانائی فنی , کار گروهی 

 

بیماریهای ارتفاع

 

آن دسته از بیماریهایی است که مستقیماً به کاهش اکسیژن ناشی از کاهش فشار جو مربوط میشود       

 

       کوه گرفتگی حاد  

 

Acute mountain sickness ( AMS )  

 

       ادم ریوی ناشی از ارتفاع

 

 high altitude pulmonary edema ( HAPE )  

 

       ادم مغزی ناشی از ارتفاع

 

 high altitude cerebral edema (HACE )  

 

  - سایر موارد مانند : خونریزی شبکیه , اختلالات روانی , خواب و تنفس های دوره ای , ادم عمومی , سرفه های ارتفاع  و ...

 

کوه گرفتگی حاد = بیماری حاد ارتفاع

 

عوامل مستعد کننده کوه گرفتگی حاد

 

  -  ارتفاع صعود شده  و بخصوص ارتفاع محل خوابیدن

 

  -  سرعت صعود

 

  -  میزان فعالیت بدنی و وزن بار حمل شده

 

  -  سوابق بیماری یا تاریخچه پزشکی

 

  -  سن و جنس

 

  -  رفلکس گگ  (گیج شدن بیش از حد در حین افزایش تهویه ریوی )

 

  -  کوتاه بودن زمان نگهداری نفس

 

   علایم :

 

سردرد , تهوع , استفراغ , بی اشتهایی ,  گیجی , احساس خستگی ,  اختلالات خواب      

 

سردرد ارتفاع

 

 - گیجگاهی و دوطرفه است. 

 

 - درهنگام صبح شدیدتر بوده و در وضعیت خوابیده بدتر میشود .

 

 - با مانور والسالوا تشدید میشود .

 

- نکته : تب وجود ندارد . فشار خون طبیعی است . علایم ریوی الزامی نیست .  

 

مکانیزم ایجاد بیماری

 

 بروز آلکالوز تنفسی 

 

      BLOOD  PH  افزایش می یابد        

 

تغییر تعادل مایعات و الکترولیت ها , احتباس مایعات و افزایش مایعات خارج  سلولی  , ادم محیطی و مغزی و سپس             بروز بیماری حاد کوهستان  

 

پیشگیری

 

  صعود مرحله ای

 

  الف ) صعود تدریجی در بیش از 3000 متری

 

   ب ) صعود بطور متوسط 300 متر در روز

 

   ج ) در نظرگیری یک روز استراحت به ازای هر 1000 متر یا سه روز فعالیت

 

  داروها

 

  استازولامید ،  250 میلی گرم دو بار  یا  500 میلی گرم یک بار در روز از فرآورده  کندرهش از حداقل یک روز قبل از صعود، بصورت خوراکی     

 

 

 

درمان

 

 

 

  -  توقف افزایش ارتفاع

 

  - کاستن ازارتفاع درصورتی که بهبودی ایجاد نگردد و یا اینکه بیماری تشدید گردد

 

  -  کاستن سریع از ارتفاع در صورتی که علائم یا نشانه های خیزمغزی یا ریوی وجود داشته باشد

 

  -   علامت درمانی  

 

  -   اکسیژن درمانی  

 

  -   استفاده از گاموبگ یا محفظه پر فشار

 

 ----------------------

 

ادم ریوی ارتفاع بالا

 

-  متعاقب صعود ناگهانی فرد تطابق یافته یا تطابق نیافته به ارتفاعات بالاتر در فاصله زمانی 2 تا 4 روز اول ایجاد میشود. 

 

 -  این بیماری در مردان شایعتر از زنان میباشد و برخی افراد بیشتر مستعد پیدایش آن هستند .

 

  مکانیسم ایجاد ادم ریوی ناشی از ارتفاع :

 

       فشار بسیار بالای شریان ریوی همراه با ادم با محتوای پروتئین بالا ناشی از ها یپوکسی     ,     آسیب دیواره عروق به ویژه مویرگها

 

  درمان:

 

         کاستن از ارتفاع      ,    کاستن از ارتفاع     ,     کاستن از ارتفاع تا زمانیکه :

 

   1  -   بیمار در آن ارتفاع فاقد علائم کوه گرفتگی باشد

 

  2  -  تقلای بیمار به حد اقل کاهش داده شود

 

          اکسیژن تراپی

 

          کیسه گامو     

 

          گر م نگهداشتن بیمار

 

          وضعیت نیمه نشسته

 

          دارو درمانی       

 

ادم ریوی ارتفاع بالا                      

 

  زمان :  دوتا سه روز پس از حضور در ارتفاع

 

  علت : تجمع مایع در ریه ها که دریافت اکسیژن را محدود می سازد

 

  علائم : تنگی نفس پیشرونده  ـ  سرفه  ـ  خلط کف آلود یا خونی  ـ  قل قل ریه ها ـ  تب ملایم  ـ  کبودی ـ  افزایش ضربان  ـ  اغما  ـ  مرگ   

 

   درمان :  کاهش سریع ارتفاع , اکسیژن درمانی , کیسه پرفشار , نیفیدیپین و کورتون ها     

 

ادم مغزی ارتفاع بالا                      

 

    زمان : نخستین روزهای حضور در ارتفاع

 

    علت : تجمع مایع در پرده ها و بافت مغز

 

    علائم : عدم تعادل - اشکال در حرکات ظریف و ماهرانه - اختلال در گفتار  - ناآگاهی نسبت به محیط - تحریک پذیری - سردرگمی - توهم   - کاهش هوشیاری - اغما - مرگ  

 

    درمان :  کاهش سریع ارتفاع , اکسیژن درمانی , کیسه پرفشار , کورتونها و بویژه دگزامتازون

 

  سبب شناسی ادم مغزی :

 

   افزایش مایع خارج سلولی        -      افزایش جریان خون مغز      -     برخی موارد    -    ترومبوز مغزی و خونریزی هایی به شکل نقطه نقطه  

 

 درمان : 

 

  *  کاستن از ارتفاع         -       تعلل در این امر = مرگ 

 

    درمان حتماً همزمان با کاهش ارتفاع باشد       ,    اگر خود با پای خود نیاید چندین نفر    ,    مجبور خواهند شد با تحمل دشواری و خطرات بسیار , بیمار را پایین بیاورند

 

  *  اکسیژن

 

  *  دگزامتازون ، 8 میلی گرم و سپس 4 میلی گرم هر 6 ساعت، خوراکی یا وریدی

 

  *  محفظه پر فشار

 

اختلالات روانی ناشی از ارتفاع

 

  علت : تغییرات کارکرد مغز در ارتفاع

 

  انواع : برانگیختگی و بی اعتنایی که سرشت دوره ای دارند

 

  علائم مرحله برانگیختگی : سرخوشی نا متناسب ـ تحریک پذیری ـ اضطراب ـ پرخاشگری

 

  علائم مرحله بی اعتنایی : افسردگی ـ خستگی پیشرونده ـ بیزاری از فعالیت ـ خواب آلودگی

 

                                          

 

نظرات   

 
#3 آآتوسا 1394-10-07 14:42
دوستان وقتتون رو هدر این کلاسا نکنید من کلاس رو رفتم هزینه هم کردم اما هیچ مدرکی در کار نیست آقای دکتر 5 ماه پیچوندن منو
بازگو کردن
 
 
0 #2 محمدبیگی محمدمهدی 1394-05-24 17:22
بسیارعالی درد دل همگان را گفتی
بازگو کردن
 
 
0 #1 محمدبیگی 1394-05-24 17:12
باتشکروخسته نباشید بسیارلذتبرددم ازمطالب خوب وزیبای شماکه درددل جامعه کوهنوردی را بیان کردید موفق باشید وما باید مانند کوه استوار باشیم وبه تولید علم پزشکی برسیم
بازگو کردن
 

اضافه کردن نظر


حاضرین در سایت

ما 21 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

| + - | RTL - LTR